جستجو
Filters

نساجی سنتی

نام گروه: نساجی سنتی

تعریف:  دست بافته هایی هستند که به کمک دستگاههای مختلف بافندگی: دو وردی، چهار وردی و ... الیاف طبیعی(پنبه، پشم، ابریشم) بافته می شوند و شامل: پارچه های تارنما، پود نما، احرامی بافی، پارچه های سنتی، پتو و نوار بافی ها می باشند.

 

نام گروه:

نساجی سنتی

 

 

نام رشته های گروه:

پارچه های تازه نما

پارچه های پود نما

احرامی بافی(سجاده بافی)

پارچه های سنتی

 پتو بافی

 نوار بافی

تعداد زیر مجموعه های رشته:

54 زیر مجموعه

 

تاریخچه مختصر نساجی سنتی

هرودت مورخ معروف يونانى از نساجى ايران در ادوار قبل از ميلاد سخن گفته است. اولين نشانه‌ها از وجود پارچه‌هاى بافته شده در ايران، متعلق به ۴۰۰۰ سال ق.م است؛ که در حفريات شوش بدست آمده است. همچنين بخشى از يک وسيلهٔ مخصوص ريسندگى در تپه حصار متعلق به ۳۰۰۰سال ق.م کشف شده که مى‌تواند نشانه‌اى از تکامل ريسندگى در آن دوران باشد.

در دوران هخامنشي، نساجى ايران در زمينه بافت پارچه‌هاى پشمى نرم و لطيف بوده؛ همينطور از پارچه‌هاى زرى در اين اوان ياد شده که براى لباس و سراپرده بکار مى‌رفته و معروف بوده است.

از دورهٔ اشکانى به ‌جز چند نمونهٔ اندک که منسوب به اين دوران است، چيز مهمى باقى نمانده است.در دوره ساساني، صنعت پارچه‌بافى از صنايع مهم ايرانيان بوده است.

در دورهٔ امويان و عباسيان بافت پارچه‌هاى زربفت و ابريشم معمول بوده است. از تفاوت نقوش اين دوره با پارچه‌هاى ساساني، استفاده از خط در حاشيه پارچه‌هاى عصر اسلامى است که از جنس پشم يا ابريشم است.

در دورهٔ سلجوقى شهر رى از شاخص‌ترين مراکز پارچه‌‌بافى در ايرا ن بود؛ اين صنعت در دوران سلجوقى از نظر بافندگي، ابتکار انواع نقشه، و نيز زيبايى رنگ به بالاترين درجه رسيده بود.

در دورهٔ تيموريان شهرهاى يزد، اصفهان، کاشان و تبريز، منسوجات خود را به اطراف و اکناف عالم اسلام صادر کردند. پارچه‌بافى در دورهٔ تيموريان، گام بزرگى در راه رسيدن به تکامل برداشت.

دورهٔ صفوى عصر طلايى براى نساجى و بافندگى ايران بشمار مى‌آيد. پارچه‌هاى دورهٔ صفويه در تمام تاريخ نساجى جهان نظير ندارد. طرح اين پارچه‌ها بسيار متنوع است. پارچه‌هاى ابريشمى و کتاني، ديبا، مخمل و اطلس با زيباترين رنگ‌ها به بازارهاى اروپا و روسيه صادر مى‌شد.

در فاصلهٔ قرون ۱۲ تا ۱۴ هـ . ق و نيز دوران معاصر، هنر نساجى رونق خود را از دست داد و از تعداد بافندگان کاسته شد. و بافت پارچه‌هاى نفيس تنها در مراکز اندکي، بخصوص در مناطق روستايى و عشايرى صورت مى‌گيرد.

 

نساجی به هنر بافتن رشته‌های نخ برای ایجاد پارچه می‌گویند. پارچه‌های بافته شده عموماً یک رشته‌ی عمودی (تار) و یک رشته افقی (پود) دارند. نوع نخ‌ها نيز تعيين‌کننده است، که مى‌تواند نخ پشمى ابريشمي، پنبه‌اى و يا از الياف کتان، الياف مصنوعى و فلز مى‌باشد. از انواع هنرهای زیرمجموعه نساجی سنتی می توان به ابریشم بافی، جاجیم بافی، زری بافی، ترمه بافی و ... اشاره کرد.

همانطور که در بالا ذکر شد، در این هنر، برای تولید پارچه، دو مجموعه‌ی مجزا از نخ‌ها و رشته‌ها که تار و پود نام دارند، در هم بافته می شوند. رشته‌های تار در قطعه‌ی پارچه به صورت طولی، و رشته‌های پود در عرض از این سو به آن سو می‌روند.

زری، مخمل، ترمه، دارایی، جاجیم و نظایر آن در زمره نساجی سنتی ایران قرار دارند.

بالا